WPŁYW PRZEDSZKOLA NA ROZWÓJ

UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH DZIECKA

Prelekcja dla rodziców w przedszkolu w Bystrej 2010 r.

Podstawową grupą społeczną dziecka jest rodzina, potem przedszkole, a następnie szkoła. Niewątpliwie najważniejszym ogniwem w przekazywaniu dziecku wartości kulturowych jest rodzina. Członkiem rodziny staje się dziecko w chwili narodzin.
Bardzo ważne dla rozwoju społeczno –moralnego dziecka jest jak twierdzi : M . Ziemska: „czy jego pojawienie się w rodzinie jest faktem oczekiwanym , czy też wydarzeniem budzącym niechęć, bądź przyjmowanym obojętnie.” W rodzinie dziecko nawiązuje pierwsze kontakty społeczne , tu powstają pierwsze więzi uczuciowe z matką, ojcem i członkami rodziny.

 

 

Współczesne społeczeństwo wymaga od rodziny przygotowania młodego pokolenia do przyszłego, samodzielnego uczestnictwa w życiu społecznym. Dziecko musi nauczyć się współżycia społecznego i dlatego należy stworzyć mu okazje przebywania w grupie. Powinno mieć możliwość zawierania znajomości z ludźmi a zwłaszcza z rówieśnikami. Obcując z dziećmi musi być posłuszne woli rodziców, spełniać ich życzenia, podporządkować się zwyczajom, wykonywać wyznaczone czynności. Wśród rówieśników uczy się podporządkowania ale i przewodzenia.

Kiedy dziecko opanuje umiejętności , które dają mu przewagę , czuje się dobrze wśród kolegów i wykazuje więcej samodzielności , w przypadku odrzucenia przez rówieśników czuje się źle, woli przebywać w rodzinie, nie chce bawić się na podwórku.
„W zabawach z rówieśnikami dziecko uczy się dostrzegać i rozumieć potrzeby innych osób, liczy się z nimi, gdy trzeba podporządkować swoje zachcianki wspólnym interesem, hamować swoje egoistyczne pragnienia.

Jak twierdzą psycholodzy, dzieciństwo to okres, w którym kształtuje się zasadnicze elementy postaw społecznych wobec jednostek i grup. Postawy wzbogacają się poprzez późniejsze doświadczenia, ale zmiany nie zachodzą tak szybko.

Trudności w kontaktach i współpracy z rówieśnikami w okresie dzieciństwa przenoszą się najczęściej na okres dorosłości. Dlatego tak ważne – są dobre wzory w dzieciństwie. W pierwszych sześciu latach życia należy dać dziecku podstawy właściwego zachowania się. Jeśli rodzina spełnia dobrze swoje zadania w tym zakresie, dziecko łatwiej przystosowuje się do życia w szkole. Potrafi pokonywać trudności, wie, czego może oczekiwać od innych, czego inni od niego oczekują. Kontakty z rodzicami i osobami bliskimi staja się wzorem obcowania z rówieśnikami i dorosłymi poza rodziną. Małe dziecko poprzez naśladownictwo opanowuje ludzki stosunek do świata, uczy się form nawiązywania kontaktu z rówieśnikami i dorosłymi. Można powiedzieć, że wzorce ukształtowanych w rodzinie odniesień emocjonalno-społecznych przenosi dziecko do innych grup społecznych, w tym do grupy przedszkolnej, szkolnej, gdzie mogą one ulec utrwaleniu lub modyfikacji.

Na rozwój osobowości dziecka w wieku przedszkolnym w dużej mierze wpływa środowisko rówieśnicze. I tu swoją szczególną rolę spełnia przedszkole. Dziecko przekraczając próg przedszkola staje się członkiem grupy przedszkolnej, z czym wiążą się określone, nowe dla dziecka prawa i obowiązki. Terenem gromadzenia najbogatszych doświadczeń społecznych są zabawy i zajęcia dowolne, przede wszystkim dlatego, że doświadczenia wyniesione przez dzieci z działalności zabawowej mają charakter najtrwalszy. Tu też największa rolę odgrywa system norm regulujących współżycie w zespole i wynikające z nich zasady postępowania, gdyż dziecko samodzielnie dokonuje wyboru zajęcia, zabawki, towarzyszy zabaw, zaś rodzaje i tematy zabaw poszczególnych dzieci i zespołów dziecięcych są bardzo zróżnicowane. Wraz z upływem czasu, w toku oddziaływania pedagogicznego, wzbogaca się doświadczenie dzieci, rozrasta się i komplikuje system obowiązujących zasad postępowania . Wszelkie nowe zasady i ustalenia są wprowadzane w przedszkolu przez proste zakazy i nakazy oraz przez tzw .”umowy”zawierane z dziećmi. Umowy są przejawem tendencji zmierzającej do demokratycznego sterowania grupą, wprowadzają dziecko w świat demokracji, uczą życia w niej. Prawidłowo funkcjonujący system norm w zespole dziecięcym sprawia, że w starszym wieku przedszkolnym w przypadku łamania przez dziecko obowiązujących zasad, interwencja nauczyciela staje się zbyteczna. Zachowanie dziecka podlega ocenie i krytyce rówieśników, którzy za podstawowe kryterium oceny przyjmują zawarte umowy, zakazy i nakazy nauczycielki. Specyficzna organizacja zajęć oraz zróżnicowana tematyka , będąca ich przedmiotem sprawia, iż powstają liczne sytuacje sprzyjające społecznemu rozwojowi dzieci, kształtujące umiejętności współżycia w zespole. Zasady zachowania się w czasie zajęć są szczególnie jasno określone, ponadto nauczyciel ma tu możność stałego kontrolowania, w jakim stopniu zasady te są przez dzieci respektowane.

„Dobre przedszkole, w którym poprzez zabawę, kontakty z rówieśnikami i troskliwą wychowawczynią, dziecko działając poznaje świat i rozwija się, stwarza najbardziej sprzyjające warunki dla integralnego zindywidualizowanego, a jednocześnie wszechstronnego rozwoju dziecka.

Nauczyciel przedszkola, kierując się procesem wychowania społeczno – moralnego , oddziałuje zarówno pośrednio, jak i bezpośrednio na dzieci. W praktyce te dwa kierunki oddziaływań nie występują rozłącznie gdyż nauczyciel, organizując życie w zespole dziecięcym, równocześnie bierze czynny, stały udział w owym życiu jest nieustannie oddziałującym wzorem zachowania. Wychowawca przedszkola jest dla dziecka reprezentantem ładu życia społecznego w całym społeczeństwie. Organizując życie zespołu wpływając słowem i przykładem na dziecko pełniąca rolę członka grupy przedszkolnej, nauczycielka prowadzi je do prostej umiejętności nie przeszkadzania innym członkom zespołu, do umiejętności współdziałania. Budzi uczucia życzliwości i przyjaźni, potrzebę przychodzenia z pomocą, wrażliwość na cudzy ból i krzywdę . Uczy panowania nad sobą w imię interesów innych ludzi, uczciwości, sprawiedliwości, odwagi, wytrwałości. Na miarę możliwości dziecka – nauczyciel kształtuje jego aktywną postawę jako członka zespoł. Jeżeli wpływy i kierunek wychowawczy domu i przedszkola; domu i szkoły, są zgodne, rozwój dziecka i jego przystosowanie społeczne przebiegają harmonijnie, dziecko przeżywa mniej konfliktów i wstrząsów , jest bardziej radosne, ufne i szczere, i co za tym idzie, lepiej radzi sobie w życiu dorosłym.

 

Rafał Pietrzyk

Psychoterapia , Ustawienia Systemowe, Coaching, Szkolenia